"مشكل اصلی در فكر و اندیشه ما است هر تیم باید درك خاص خودش از بازی را داشته باشد":مارچلو لیپی
آیا سیستم بازی یك تیم را براساس تواناییهای بازیكنان انتخاب میكنند یا ابتدا سیستم بازی برگزیده میشود و سپس بازیكنان براساس آن سیستم چیده میشوند؟ بهتر است سری به گذشته بزنیم: در سال 1863 فدارسیون فوتبال انگلستان قانون آفساید را چنین تعریف كرد: <وقتی بازیكنی به توپ ضربه میزند، آن زمان همبازیهایش در موقعیت آفساید قرار دارند كه از بازیكن ضربهزننده به دروازه حریف نزدیكتر باشند>! نتایج این قانون قابل پیشبینی است. تنها راه رسیدن به دروازه حریف دریبل زدن بود كه پیامد آن فوتبالی بدون نظم، هرج و مرج و غیرقابل پیشبینی است. شاید در همین روزها اولین سیستم فوتبال-هرچند بدون تفكر ویژه- یعنی <سیستم دریبلزدن> شكل گرفت. درسالهای پیش از جنگ جهانی اول باشگاه نیوكاسل یونایتد با تغییر در شكل اولیه سیستم دریبل زدن سه بار قهرمان انگلستان شد.
شاخصههای اصلی سیستم بازی این باشگاه چنین بود: چیدمان نفرات: دو مدافع میانی، دو بال كناری و یك مهاجم نوك.
سیستم دفاعی: دفاع منطقهای همراه با آفسایدگیری. سیستم هجومی: هافبك میانی به عنوان بازگردان ایفای نقش میكند. استفاده از سه مدافع هربرت چپمن، اولین مدیر فنی تمام وقت در تاریخ فوتبال، سیستم دفاعی با سه بازیكن را بوجود آورد. در این سیستم مدافع میانی به عنوان بازیساز و یار مستقیم نوك حمله حریف بازی میكرد. دو بال كناری و دو مهاجم متمایل به عقب از دیگر تحولات نوین این سیستم كه به WM نیز معروف است، بودهاند. باشگاه آرسنال به مربیگری چپمن و با به كارگیری سیستم WM به موفقیتهای بزرگی در فوتبال انگلستان در سالهای 1930 دست یافت. در همین سالها بسیار از كشورهای دیگر از سیستم بازی انگلیسیها كپیبرداری كردند، به جز ایتالیاییها. <ویتوریو پوزو> مربی نامدار ایتالیایها به مدت 36 سال یعنی از المپیك 1912 استكهلم تا سال 1948 رهبری لاجوردی پوشان را بر عهده داشت. در تمامی این سالها پوزو با رعایت اصول استقرار دفاعی با دو بازیكن شیوه جدیدی برای مقابله با تله آفساید به كار برد. ویژگیهای این سیستم بازی به طور خلاصه چنین بود. چیدمان نفرات: دو مدافع میانی با پنج هافبك، یك مهاجم نوك و دو گوش كناری.
سیستم دفاعی: تركیبی از دفاع منطقهای و دفاع پوششی كه هافبك میانی به عمق دفاع بر میگردد. دو مدافع میانی دفاع منطقهای انجام میدهند.
سیستم هجومی: ضد حمله با استفاده از پاسهای بلند. با استفاده از این سیستم ایتالیاییها بین سالهای 1930 تا 1936 از مجموع 49 بازی 33 بازی را برده و 10 بازی مساوی كردند. در این سالها به وضوح میبینیم ایتالیاییها به اهمیت هافبك میانی پیبرده و با قرار دادن دو مدافع میانی ثابت ضریب اطمینان خط دفاعی را بالا بردهاند. این نوع سیستم بازی از جذابیت فوتبال در سالهای قبل از جنگ جهانی دوم كم كرد. امروزه نیز به وضوح تاثیرات تفكرات پوزو را در فوتبال ایتالیا یا همان سیستم چند لایه دفاعی كاتناچیو میبینیم.
انقلاب مجاریها تا اوایل دهه 1950 فوتبال به صورت ثابت و بدون تحرك كافی بازی میشد تا این كه مجاریها انقلابی نوین در فوتبال و سیستم بازی به وجود آوردند. تیم ملی مجارستان با دو مهاجم نزدیك به خط دروازه و یك مهاجم نوك كه با بازگشت به عقب به عنوان هافبك بازیساز بازی میكرد آرایش جدیدی را به دنیای فوتبال معرفی كرد. سیستم هجومی مجاریها با تغییر متناوب مسیر بازی و تعویض منطقهای توپ عامل اصلی تخریب سیستم دفاعی با سه بازیكن در آن روزها بود. مجاریها هم به مانند انگلیسیها با سه مدافع در دهه 1940 بازی میكردند اما مشكل بزرگ، حضور دو مهاجم تراز اول یعنی پوشكاش و هیده كوتی در لیگ مجارستان بود كه تیمهای مجاری را مجبور میكردند تا یك بازیكن - بال كناری - به خط دفاعی اضافه كنند. این تغییر - بر اساس شرایط بازی و حضور دو مهاجم مهار نشدنی - منجر به پیدایش سیستم دفاعی با چهار بازیكن شد. پیروزی شگفت انگیز مجارستان در مقابل انگلستان و در لندن با نتیجه 6 بر 3 در سال 1953 از نتایج سیستم نوین مجاریها بود كه ویژگیهای زیر را داشت: چیدمان نفرات: سه مدافع با دو مهاجم نوك و حضور مستمر بالها در منطقه دفاعی.
سیستم دفاعی: تركیبی از دفاع منطقهای و پوشش منطقهای. سیستم هجومی: تغییر متناوب مسیر بازی و ارسال پاسهای بلند. دفاع چهار نفره برزیل در جام جهانی 1954 به مجارستان باخت. این شكست سر آغاز نگرش نوین فوتبال آمریكا جنوبی به سیستمهای بازی شد. چهار سال بعد در جام جهانی 1958 برزیل هم سیستم مجاریها را به كار گرفت و قهرمان جهان گشت. مشخصات برزیلیها در این جام به شرح زیر بود: چیدمان نفرات: دفاع متمركز سه نفره با دو مهاجم میانی و یك گوش كلاسیك .
سیستم دفاعی: تركیبی از دفاع منطقهای و پوشش منطقهای سیستم هجومی: پاسهای سریع و كوتاه همراه با تكنیك فوقالعاده فردی در اوایل دهه 1960 دفاع سه نفره دیگر حربه مناسبی برای به كار انداختن مهاجمان نبود. حضور مهاجمان باتكنیكی چون گارینشا، واوا، دیدی، زاگالو و حضور پدیدهای به نام پله ضریب اطمینان سیستم دفاعی با سه بازیكن را زیر سوِال برد. هر دو تیم انگلستان و برزیل با به كارگیری چهار مدافع در خط دفاع لزوم به كارگیری این سیستم جدید را به دنیا معرفی كردند، اگرچه این دو تیم با دو شكل مختلف بازی میكردند اما سیستم دفاع چهار نفره در نزد هر دو تیم یكسان و مشهود بود. انگلستان با این شیوه در سال 1966 قهرمان جهان شد. پیدایش لیبرو ایتالیاییها برای خنثی كردن دو مهاجم حریف چاره دیگری پیدا كردند. فرستادن دو مدافع میانی یك خط به جلو برای مهار كردن دو مهاجم حریف و قرار گرفتن مرد سوم خط دفاعی در پشت این دو مدافع بدون وظیفه یارگیری. این مدافع را لیبرو یا سوئیپر نام گذاشتند.
باشگاه اینتر پیشرو استفاده از لیبرو در فوتبال جهان نام گرفت. مارچلو لیپی چه میگوید؟ مارچلو لیپی به استفاده از سیستم 4-3-3 مشهور است. وقتی از او نظرش را در مورد این سیستم پرسیدند وی در جواب گفت: <قبل از این كه به سراغ اعداد برویم باید بگویم مشكل اصلی در فكر و اندیشه ما است. هر تیم موظف است شخصیت و درك خاص خودش از بازی را داشته باشد. هر مربی باید تیمش را چنان آماده كند كه بتواند در جریان بازی - و بنا به شرایط بازی - به دفعات تغییر سیستم دهد.> او در ادامه صحبتهایش و درخصوص انتخاب سیستم 4-3-3 میگوید: <در اولین سالهای حضورم در یوونتوس سه مهاجم داشتم؛ ویالی، راوانلی، دلپیرو. ویالی و راوانلی بسیار قدرتمند هستند اما كند. سعی میكردیم در طول بازی دفاع حریف را به عقب ببریم تا مهاجمان ما بتوانند در نزدیك محوطه جریمه حریف صاحب توپ شوند. با داشتن بازیكنان سریعی چون بوكسیچ، پادوانو، اینتزاگی، دلپیرو و حضور زیدان سعی ما بر این بود كه توپ را در سریعترین زمان ممكن به این بازیكنان در زمین حریف برسانیم.> وی چنین ادامه میدهد: <شكل بازی تیممان به خصوصیات مهاجمان من بستگی دارد. وظیفه یك مربی این است كه كارها را راحتتر كند. بدیهی است كه نمیتوان از بازیكنان انتظار داشت مو به مو دستورات یك مربی را اجرا كنند اما میتوان بازی فوتبال را مثل یك نقاشی زیبا برای آنها ترسیم كرد. سیستمها و فوتبال ایران برگردیم به فوتبال ایران. اولین تغییر اساسی در سیستم بازی و تغییر آرایش از 4-4-2 به 3-5-2 در فوتبال ایران به اوایل دهه 1990 برمیگردد. برای اجرای سیستم 3-5-2 به دو پیستون كناری لازم است كه این دو بازیكن ضمن برخورداری از تكنیك سرشار باید دارای قدرت بدنی فوقالعاده باشند، چراكه در این سیستم حضور مستمر دو پیستون كناری در موقع حمله و دفاع ضروری است. رفت و برگشتهای متعدد و دویدنهای طولانی در كنار خط طولی زمین از شاخصههای این نوع بازی است. بكن باوئر بر پایه همین تفكر و با داشتن دو پیستون به تمام معنا یعنی اشتفان ریتر و اندی برمه در سال 1990 قهرمان جهان شد. جالب است بدانید ( VO2 MAXظرفیت اكسیژنگیری) اشتفان رویتر برابر با ادی مركس، دوچرخهسوار افسانهای تاریخ بوده است.
در فوتبال ایران نیز حضور جواد زرینچه این جرات را به منصور پورحیدری داد تا با استفاده از خصوصیات این بازیكن و تركیب دو نفره او با مجید نامجومطلق به سیستم 3-5-2 روی آورد. استقلال با این سیستم قهرمان آسیا شد. در همان سالها در جناح چپ زمین مجتبی محرمی ظهور كرد و تیم ملی ایران صاحب دو پیستون ایدهآل شد تا بتواند با سیستم 3-5-2 بازی كند. نتیجه مروری گذرا بر تاریخ فوتبال و نگاهی جامع و دقیق به فوتبال روز دنیا و حتی فوتبال خودمان نشان میدهد كه مربیان صاحب سبك و تفكر با درنظرگرفتن خصوصیات بازیكنان خود و در شرایطی با در نظر گرفتن خصوصیات تیم حریف سیستم بازی خود را انتخاب میكنند. اگرچه نباید فراموش كنیم كه این سیستمها نیستند كه تیم پیروز را تعیین میكنند، داشتن تفكر ویژه تیمی براساس تمرینات منظم در قالب یك تیم باهوش و خلاق عامل اصلی پیروزی است. یك مثال بزنم؛ فریدون زندی با درخشش در كایزرسلاترن به تیم ملی دعوت شد. زندی چگونه و چرا در لاترن به عنوان یك ستاره مطرح شد؟ فریدون بازیكنی است باتكنیك كه برای آنكه حداكثر تواناییهای خود را در زمین بروز دهد، احتیاج به فضا دارد. به همین دلیل در كایزرسلاترن زندی به عنوان هافبك نفوذی و در پشت دو مهاجم خود بازی میكند. عطش بینهایت او به گلزنی یكی دیگر از دلایل حضور او در این پست است اما برانكو از زندی چگونه بازی میگیرد؟ هم در سیستم 14-2-3- و هم در سیستم 3-5-2 زندی بازیكنی نیست كه بتواند در گوشه چپ زمین خودنمایی كند، اگرچه سیستم پرورشی او در فوتبال آلمان سبب گشته كه بتواند خود را با این پست جدید اخت كند اما زندی در تیم ملی ایران همانی نیست كه در كایزرسلاترن دیدهایم. آیا برانكو سیستم بازی تیم ایران را براساس مهرههایش انتخاب كرده است !
نوشته شده در پنجشنبه 24 شهریور 1384 و ساعت 01:09 ق.ظ توسط : Kourosh
نظر ها (13) || [لینك مطلب] ||[ بازگشت به
بالا ] || [ادامه ی مطلب ...]
«ایران تیم دردسرساز جام جهانی» 
ما ملت بسیارى مواقع یادمان مى رود كه در گذشته چه بوده و حالا چه هستیم و فرداروز قرار است كه چه باشیم، در همه مقوله هاى اجتماعى چنین هستیم و فوتبال هم یكى مثل بقیه.۷۵ سال است كه جام جهانى راه افتاده و ما تاتى تاتى كنان فقط توانسته ایم سه بار رنگش را ببینیم.هر آئینه ناكام مى مانیم، حسرت مى خوریم كه اى كاش ما هم مثل بقیه روى ماهش را مى دیدیم و هر وقت كه درى به تخته خورده و پا به عرصه اش مى گذاریم، هنوز نرفته با غرور و زیاده طلبى كه سرتاپایمان را مى گیرد، دیگر هیچ حریفى را بنده نیستیم.درست مثل حالا و درست تر مثل این كلام نغز هاشمیان كه: «... ما ملت باورهاى اشتباهى از جام جهانى داریم، این چه توقعى است كه ما با این بضاعت باید یكى یكى تیم ها را ببریم...»وحید با این یكى دو جمله جان كلام فوتبال ما را بیان كرده است و تو گویى این چند بازیكنى كه با حضور در آن سوى آب ها به رشد و بارورى فنى رسیده اند حالا در كنارش از رشد فكرى و بینش بالایى هم برخوردار شده اند. 
افشین قطبی به كادر فنی تیم ملی هلند پیوست . پس از بازی با رومانی قطبی دومین فرصتی بود كه از دست رفت . از دست دادن این دو فرصت و فرصت سوزی ما می تواند ماكتی باشد از فرصت اصلی و جام جهانی . اگر امروز نمی خواهیم فرصت اصلی از دست رود باید با دقت تمام عواملی كه باعث هدر رفتن این دو فرصت شد را بررسی كنیم . 
